Người thực hiện Nội dung Truyền thông (Copywriter) _ Họ là ai? (Phần 4)

>> Người thực hiện Nội dung Truyền thông (Copywriter) _ Họ là ai? (Phần 3)

Câu chuyện về những nhân viên PR “đời thường”

Bấy lâu nay, người ta thường hình dung nghề PR là một ngành nghề mới, cao cấp, khá sang trọng. Và người ta cũng hình dung luôn những người làm trong ngành nghề này là những người rất “pro”.

Nam thì áo sơ mi thẳng thớm, cổ đeo cà-vạt chững chạc. Nữ thì vest lịch lãm, khuôn mặt trang điểm cẩn thận. Và họ luôn bận rộn với laptop và điện thoại. Tuy nhiên, nghề PR đâu chỉ có bóng bẩy như vậy.

 

Một chị bạn của tôi đang là giám đốc của một công ty truyền thông có tiếng ở Q.1 (TP.HCM) cho biết, những hình ảnh mà mọi người vẫn thường thấy như trên chỉ có được ở một số ít những nhân viên chuyên về PR ở các doanh nghiệp lớn hay những nhân viên PR độc lập giàu kinh nghiệm. Trong môi trường doanh nghiệp, họ luôn thẳng thớm, lịch lãm và cũng luôn bận rộn với công việc của mình. Còn một thực tế khác ở những công ty truyền thông, công ty dịch vụ báo chí: Những nhân viên của các công ty này cũng được gọi là nhân viên PR, nhưng những PR này lại rất “đời thường”.

Những loại hình công ty như của chị bạn tôi đang xuất hiện ngày càng nhiều. Điều này là do nhu cầu quảng bá hình ảnh, tên tuổi, sản phẩm của các doanh nghiệp trong và ngoài nước hiện nay rất lớn. Các dịch vụ mà các công ty này cung cấp chủ yếu trong lĩnh vực quảng cáo, nổi bật nhất là truyền thông (PR) và tổ chức sự kiện (event). Nhưng chính vì là công ty dịch vụ, lại hoạt động trong lĩnh vực liên quan đến truyền thông báo chí nên có không ít chuyện vui buồn, cười ra nước mắt của những nhân viên PR nơi đây.

Áp lực là điều không thể tránh khỏi. Hầu hết các công ty quảng cáo, truyền thông đều có một định hướng phát triển chung là nhân lực ít nhất, hiệu quả tốt nhất. Vì thế, thông thường một nhân viên PR phải phụ trách cùng lúc hai ba dự án lớn nhỏ. M.P, một nhân viên truyền thông cao cấp tâm sự: “Thỉnh thoảng em xuất hiện ở công ty trong bộ dạng bơ phờ, nhợt nhạt đến mức mọi người tưởng em lâm trọng bệnh. Em thiếu ngủ thường xuyên, nhưng nếu có chợp mắt được thì lại toàn thấy những bản kế hoạch, những chiến lược quảng cáo, những kịch bản chương trình đang dở dang”. Cô còn cho biết thêm, vì công ty của cô còn kiêm luôn cả viết bài giới thiệu, phân tích, phỏng vấn cho khách hàng có nhu cầu, vì vậy, chuyện có những tuần cô phải viết đến hơn chục bài đăng tải cho các báo không phải là hiếm. “Hầu hết những bài viết này đều đăng trên trang quảng cáo nên chẳng có đồng nhuận bút nào đâu chị ạ”, M.P tâm sự thêm.

Vất vả là thế nhưng không phải công việc lúc nào cũng suôn sẻ đối với M.P. Nếu những nhân viên PR doanh nghiệp, mỗi dự án chỉ cần thông qua “một cửa, một dấu” của chính doanh nghiệp, thì những đề xuất chương trình truyền thông cho một doanh nghiệp nào đó của các công ty dịch vụ lại thường phải lắt léo nhiều đường. Hiện nay, hầu hết các tổ chức, doanh nghiệp đều sử dụng hình thức “đấu thầu” giữa các công ty dịch vụ để chọn cho mình một phương án truyền thông hiệu quả nhất. Vậy là M.P và các đồng nghiệp lại dốc sức lập kế hoạch chi tiết từ nội dung đến chi phí, rồi hồi hộp nghe ý kiến góp ý của công ty, hồi hộp chờ phản hồi từ bộ phận chuyên trách của doanh nghiệp (thường chính là bộ phận PR doanh nghiệp), và cuối cùng là hồi hộp căng thẳng chờ sự quyết định của ban giám đốc doanh nghiệp kia. Và như vậy, nếu thắng thầu thì không nói làm gì, còn ngược lại, không những công sức kia coi như đi tong mà chắc chắn nỗi buồn và sự nặng nề còn đeo bám họ đến mấy ngày sau.

H.T, một nhân viên PR khác còn cho biết “đấu thầu” đã mệt đầu như vậy nhưng nếu gặp phải những dự án có trung gian thì còn mệt mỏi và bực mình hơn. Dự án có trung gian ở đây là những dự án truyền thông cho một doanh nghiệp do một công ty đảm nhận nhưng giao lại cho một công ty dịch vụ khác thực hiện. Như vậy là sản phẩm phải qua thêm vài khâu kiểm định khó khăn nữa. Trên thực tế, các công ty trung gian thường là đối tác chiến lược, lâu dài của doanh nghiệp, vì vậy với những dự án mà họ không có chức năng thực hiện hay không đủ nhân lực để triển khai buộc lòng họ phải nhờ đến công ty thứ ba và tất nhiên mọi việc đều phải lấy danh nghĩa của công ty trung gian kia.

H.T đã từng được giao một dự án như vậy mà mỗi lần kể lại cô đều le lưỡi lắc đầu: “Chỉ riêng cái bản kế hoạch thôi mà em phải sửa lại đến 4 lần, cứ công ty kia đồng ý thì bên bảo hiểm không đồng ý. Yêu cầu của bảo hiểm đưa ra lại không hợp lý, khó có thể thực hiện thành công thế là lại phải tư vấn, giải thích cho công ty kia để họ tư vấn và giải thích lại cho bảo hiểm. Vòng vèo như vậy một hồi đâm ra bực bội lẫn nhau, đến mức tưởng như là bỏ hợp đồng ấy chứ, vậy mà cuối cùng lại trở về gần như y nguyên cái bản kế hoạch ban đầu của em”.

Áp lực hầu như thường trực như vậy, nhưng khi được hỏi tại sao vẫn cứ theo đuổi nghề này thì cả M.P và H.T đều trở nên phấn chấn: “Vì nó là một nghề em rất thích, làm mấy năm rồi, quen việc, quen áp lực rồi thành ra bây giờ bảo làm việc khác em lại không biết làm gì”. Tôi chợt nhớ đến một cô bạn khác của mình, cũng giỏi viết lách, cũng giỏi ngoại giao, cũng đã từng chọn nghề PR vì “nghề này mau giỏi, mau giàu”, mấy tháng sau gặp lại thấy cô bạn đã đổi nghề khác vì “tao không quen thức khuya, dậy sớm, tao không quen cứ phải nhũn như con chi chi trước người khác, tao thấy ớn lạnh khi suốt ngày cứ phải quanh quẩn với chuyện lập kế hoạch, chuyện “đấu thầu”, chuyện báo cáo, rồi”.

Tác giả: Thanh Niên

>> Người thực hiện Nội dung Truyền thông (Copywriter) _ Họ là ai? (Phần 1)

Người thực hiện Nội dung Truyền thông (Copywriter) _ Họ là ai? (Phần 3)

>> Người thực hiện Nội dung Truyền thông (Copywriter) _ Họ là ai? (Phần 2)

Nghề copywriter và những câu hỏi thường gặp

Copywriter vốn được coi là chốn kín cổng cao tường đối với nhiều bạn trẻ. Và mặc dù rất quan tâm, nhưng các bạn lại rất khó hình dung được đầy đủ về nghề này.

Một chuyên gia quảng cáo đã từng ví von rằng, copywriter là những chuyên gia bán hàng sau màn hình máy tính và nhiệm vụ chính của họ là BÁN HÀNG, BÁN HÀNG và BÁN HÀNG thông qua ngôn từ mà họ viết.

Họ được trả lương để làm sao sản phẩm/dịch vụ mà họ đề cập đến phải được người khác biết đến, để làm sao sản phẩm đó, dịch vụ đó được tiêu thụ không chỉ một người mà là hàng trăm, hàng nghìn, thậm chí là hàng triệu người.

Có khá nhiều giai thoại đã đề cập đến những trường hợp các nhân viên copywriter lang thang tìm ý tưởng, và rồi, trong một phút giây thăng hoa vì công việc, họ đã cho nảy sinh ra những ý tưởng độc đáo, có thể mang lại cho doanh nghiệp hàng triệu đô-la. Vậy copywriter là ai?

 

- Thế nào là copywriter? Không lẽ phóng viên, nhà báo lại không thực hiện được công việc viết lách này?

Phải xem là loại bài viết như thế nào. Nếu như đó là loại bài viết cho các tạp chí, có lẽ phóng viên, nhà báo là người thích hợp để làm công việc đó. Nhưng nếu bài viết được đặt hàng bởi một công ty, tổ chức, ngân hàng… thì công việc viết lách lại đòi hỏi cách tiếp cận khác cũng như các kỹ năng chuyên môn khác. Lúc đó, copywriter sẽ là nhân vật chính của câu chuyện.

- Có gì là khác nhau giữa phóng viên và copywriter bởi công việc của cả hai đều gắn liền với viết lách?

Khác nhau rất lớn. Trước hết, đó là môi trường làm việc. Phóng viên làm việc cho các tòa sọan báo, còn copywriter làm việc cho khách hàng, vì khách hàng. Và copywriter cũng chẳng phải là một “phóng viên bán hàng”, ngược lại, phóng viên cũng chẳng thể là mẫu hình của sự liêm chính. Mỗi người có một công việc riêng với đặc thù riêng, mục đích riêng, và bởi vậy, không thể đánh đồng công việc của họ với nhau được.

- Làm sao để có thể được nhận vào làm việc tại các hãng quảng cáo?

Nói chung, nhiều bạn trẻ hiện nay có khả năng ngôn ngữ tốt. Họ được đào tạo khá bài bản về chuyên ngành ngữ văn, báo chí, ngọai ngữ… và sống trong một xã hội luôn chuyển động với sự thống soái của Internet. Tuy nhiên, theo ý kiến của các chuyên gia quảng cáo, tại các hãng quảng cáo tên tuổi, bạn rất khó mà gây ấn tượng với nhà tuyển dụng, nếu như bạn không có chút kinh nghiệm lận lưng. Vấn đề đặt ra là, đối với các sinh viên mới ra trường thì kinh nghiệm làm việc là một điều không tưởng. Vậy làm thế nào để các bạn có thể chứng minh được khả năng của mình?

Theo ý kiến của nhiều chuyên gia, các “tân binh” nên sử dụng “mẹo” này khi tiếp cận nhà tuyển dụng: tập hợp danh mục một số các công ty, doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau, thử phác thảo ra nhiệm vụ chính (brief) cho việc viết lời quảng cáo cho các sản phẩm/dịch vụ của các doanh nghiệp này, sau đó thử lên kịch bản quảng cáo truyền hình hay đơn giản hơn là viết lời quảng cáo cho các sản phẩm/dịch vụ đó.

Bạn có thể tưởng tượng ra cách quảng cáo cho sản phẩm này như thế nào, sử dụng những câu slogan ra sao. Bạn có thể sử dụng nhiều phương án khác nhau cho một mẫu sản phẩm. Nếu nhìn thấy khả năng sáng tạo của bạn, nhà tuyển dụng không có lý do gì mà lại từ chối bạn.

Rất nhiều chuyên gia viết lời quảng cáo thành công đã xây dựng sự nghiệp của mình bằng cách như vậy.

Copywriter theo cách nhìn của một chuyên gia quảng cáo

Điều gì quan trọng nhất trong copywriting? Có lẽ, sẽ rất nhiều người cho rằng, đó chính là sự sáng tạo. Đó là một nhận định đúng, song chưa hẳn đã là quan trọng nhất.

Trong cuộc sống của chúng ta, có không ít người tài giỏi và sáng tạo. Họ là nhà văn, nhà thơ, họa sĩ, diễn viên, nhà báo, nhà khoa học… Vậy tại sao con số các copywriter xuất sắc chỉ đếm được trên đầu ngón tay? Vì sao trong ngành công nghiệp quảng cáo lại thiếu trầm các copywriter lành nghề?

Có lẽ bạn đã từng nghĩ rằng, chỉ tại những nhà văn, nhà thơ, nhà báo, họa sĩ..nói trên đã không chịu thử sức mình trong lĩnh vực quảng cáo. Bản thân tôi cũng đã từng cho rằng, tôi là một gã không đến nỗi nào, nếu không muốn nói là thông minh. Tôi vốn là một nhà khoa học, tư duy logic, có chút năng khiếu viết lách bẩm sinh. Đã từng là cây bút chính của một tờ tạp chí nọ trong thành phố. Và ôm mộng trở thành chuyên viên viết lời quảng cáo.

Trong quá trình công tác, tôi có dịp làm việc với một giám đốc sáng tạo. Ông là một người khá nổi tiếng trong giới văn nghệ sỹ, được công chúng mến mộ. Và, cách mà ông làm việc, cách mà ông tiếp cận và giải quyết vấn đề, đã khiến tôi thật sự sốc.

Có lần, vị giám đốc sáng tạo của chúng tôi đã quyết định mua “đất” quảng cáo trên bìa của một catalogue chuyên giới thiệu sản phẩm/dịch vụ với chi phí khá tốn kém. Ông giải thích với tôi rằng, sở dĩ ông làm như vậy là để cho khách một công ty nổi tiếng như công ty của chúng tôi lại không thể chen chân vào trang bìa của một cuốn catalogue danh giá như vậy…

Giá như ông ta nói với tôi rằng, trong cuốn catalogue nọ có phần quảng cáo các dịch vụ tương đồng với dịch vụ của chúng tôi, và quảng cáo của chúng tôi sẽ nằm trong cái phần gọn gàng đó, có lẽ còn dễ chấp nhận được. Nhưng không, ông đem cái “uy” của một nghệ sĩ được công chúng biết đến để áp dụng vào công việc kinh doanh.

Sau này, khi đã có nhiều kinh nghiệm làm việc với các nhân vật nổi tiếng, đặc biệt là các nghệ sỹ, nhà văn, nhà thơ…, tôi mới nhận ra một điều rằng, rất nhiều người trong số họ mang theo cả cái tôi ích kỷ của bản thân vào môi trường kinh doanh, đặc biệt là trong lĩnh vực quảng cáo hay viết lời quảng cáo. Những nhân vật nổi tiếng này, vốn thường được công chúng mến mộ, kính trọng với những tràng pháo tay, những bó hoa tươi thắm mỗi khi họ kết thúc một chương trình biểu diễn trên sân khấu. Và họ mang ít nhiều tâm lý thích được tán dương, thích được “oai” với công chúng, với khách hàng. Cũng chính vì quen sống trong sự để ý của công chúng, của dư luận mà họ luôn muốn chứng tỏ bản thân, chứng tỏ cái “uy” của mình, ngay cả khi đã chuyển sang lĩnh vực quảng cáo. Mà trong lĩnh vực này, không tồn tại sự ích kỷ, không tồn tại cái TÔI cá nhân. Bạn phải đặt mình vào vị trí của khách hàng, nghĩ theo cách của họ, đưa ra sản phẩm phù hợp với điều mà họ mong muốn – đó là đặc thù của các ngành kinh doanh dịch vụ, trong đó có ngành quảng cáo.

Nếu như nói đến copywriting, có lẽ tính từ “nổi tiếng” không nên áp dụng vào lĩnh vực này. Bản thân sự nổi tiếng chỉ nên xem như là một công cụ, nguồn lực để thực hiện các mục tiêu của mình. Không nên nói “một copywriter nổi tiếng” mà nên nói là “một copywriter cừ khôi”, vì bản thân tính từ “nổi tiếng” gắn liền với cái Tôi cá nhân, và nó sẽ có nguy cơ phá hỏng sự nghiệp của một copywriter. Đây cũng là cái bẫy mà các nhân vật nổi tiếng trong giới nghệ thuật thường mắc phải.

David
Chuyên gia viết lời quảng cáo

- Ý tưởng thường được nảy sinh như thế nào?

Ý tưởng được nảy sinh thường rất tình cờ. Bạn lang thang trên phố và bất chợt nghĩ ra một điều gì đó thú vị… Một buổi sáng nào đó bạn thức dậy, vào nhà tắm và ý tưởng chợt nảy sinh ngay dưới vòi sen. Và nếu đã là một chuyên gia viết lời quảng cáo chuyên nghiệp, bạn sẽ cảm nhận được ngay: đó chính là ý tưởng mà bạn đang cất công đi tìm.

Tuy nhiên, để có được ý tưởng này, bạn đã phải nghĩ rất nhiều về nhiệm vụ chính của mình: hiểu rõ yêu cầu công việc, đề tài, chất liệu cần thiết… Copywriter không thể là chuyên gia trong tất cả các lĩnh vực, trong khi đó họ lại phải quảng cáo nhiều chủng loại sản phẩm khác nhau, từ xe hơi cho đến thỏi son dành cho phụ nữ.

- Cần đưa ra bao nhiêu ý tưởng cho chương trình quảng cáo để có thể thuyết phục được khách hàng?

Đối với quảng cáo truyền hình, thông thường bạn phải đưa ra ít nhất là 3 kịch bản, còn slogan tối thiểu cũng phải là 5, tên sản phẩm – không ít hơn 10. Tuy nhiên, tùy vào từng trường hợp cụ thể mà bạn có thể đàm phán với khách hàng. Có những trường hợp bạn chỉ cần đưa ra một phương án và lập tức được khách hàng đồng ý chọn lựa ngay. Có những ý tưởng tuyệt diệu mà giới quảng cáo thường gọi là “brilliant ideas” mà theo đó, các nhân viên quảng cáo có thể khai thác đến cả hàng chục kịch bản.

- Nghề copywriter gắn liền với việc tìm ý tưởng?

Những người làm quảng cáo luôn được hiểu là những con người sáng tạo, bởi công việc của họ luôn gắn liền với các ý tưởng mới. Có thể bạn đã từng gặp những anh chàng ăn mặc ngổ ngáo, tóc dài, quần áo chẳng giống ai, lang thang trên phố hoặc la cà ở những quán café Internet tốc độ cao.

Có thể đó là những copywriter hay các giám đốc sáng tạo đang đi tìm ý tưởng cho chương trình quảng cáo. Để hiểu rõ thêm về mục đích công việc, đầu tiên copywriter phải làm quen với các thông tin về doanh nghiệp, về lĩnh vực hoạt động cũng như thị trường sản phẩm/dịch vụ của doanh nghiệp.

Copywriter phải tìm hiểu kỹ hơn về tính chất của sản phẩm/dịch vụ cũng như các đặc trưng, đặc thù của doanh nghiệp. Và như vậy, ngoài khả năng chuyên môn, copywriter phải là những người có kiến thưc sâu rộng trong nhiều lĩnh vực.

- Copywriter đóng vai trò như thế nào trong bộ phận sáng tạo? Anh ta là người tạo dựng ý tưởng hay chỉ đơn thuần là “thợ đẽo chữ”?

Nhóm sáng tạo trong các công ty quảng cáo thường có ít nhất là 2 người: copywriter, nhân viên viềt lời quảng cáo và giám đốc sáng tạo – người chịu trách nhiệm chung về nội dung và ý tưởng quảng cáo. Họ là những người làm việc với khả năng sáng tạo cao, đối mặt với nhiều thách thức, áp lực. Lao động của họ là lao động trí não với cách suy nghĩ “nát óc”.

Copywriter đóng vai trò quan trọng trong nhóm, vì nếu thiếu anh ta, ý tưởng chỉ là ý tưởng. Anh ta là người tạo ra sợi dây mỏng manh nhưng bền vững giữa sản phẩm của doanh nghiệp với người tiêu dùng.
Cũng giống như các thành viên khác trong nhóm, anh ta vừa phải tìm ý tưởng ngôn từ, vừa phải làm nhiệm vụ “đẽo chữ”. Nên nhớ, công việc “đẽo chữ” ở đây không hề đơn giản như khi bạn viết một bài báo, một đoạn văn.

- Nghề copywriter gắn liền với việc thuyết phục khách hàng?

Đúng, đây là nghề đòi hỏi khả năng thuyết phục của bạn, bởi bạn cần “bán” ý tưởng của mình. Giữa rất nhiều ý tưởng, bạn cần phải đưa ra được ý kiến của mình để thuyết phục khách hàng chọn lựa ý tưởng mà bạn cho là xứng đáng.

Có những trường hợp, khách hàng thích tất cả các ý tưởng của hãng quảng cáo đưa ra. Và như vậy, copywriter cần phải có khả năng diễn giải “siêu đẳng’ để có thể thuyết phục được khách hàng.

Và chỉ có lúc đó, bạn mới chứng minh được tính chuyên nghiệp của mình. Nếu không thuyết phục được khách hàng, tốt nhất là bạn đừng nên tiếp tục con đường sự nghiệp của mình trong lĩnh vực quảng cáo, bởi nếu không bán được ý tưởng của mình cho khách hàng, làm sao bạn có thể khiến hàng triệu người tiêu dùng tin vào quảng cáo của mình?

- Copywriter là nghề dành cho nam giới hay phụ nữ?

Nói chung, không có ngoại lệ nào cả. Nếu bạn có khả năng tung hứng với ngôn từ, yêu thích quảng cáo, bạn có thể theo đuổi nghề này.

- Vì sao nhiều công ty thường thích sử dụng lực lượng copywriter bên ngoài (outsourcing)?

Hiện nay, tại phần lớn các doanh nghiệp Việt Nam, chức danh copywriter gần như là không tồn tại. Theo nhận xét của nhiều chuyên gia quảng cáo, các doanh nghiệp không có nhu cầu tuyển dụng copywriter làm việc toàn thời gian cho mình.

Họ vẫn đánh đồng công việc viết lời quảng cáo với công việc PR. Vì thế, trong bộ phận marketing, các nhân viên PR thông thường kiêm luôn cả nhiệm vụ viết lời quảng cáo. Còn nếu có nhu cầu quảng cáo sản phẩm, thông thường, họ cậy nhờ vào dịch vụ chuyên nghiệp trọn gói, trong đó có khâu viết lời quảng cáo.

- Các tiêu chí để khách hàng chọn copywriter?

Một copywriter với kiến thức và kỹ năng chuyên môn giỏi, có nghiệp vụ, biết cách tổ chức công việc điều đó có thể đảm bảo tới 50% thành công cho chiến dịch quảng cáo. Tuy nhiên, ngoài kỹ năng về viết lách, một copywriter cần phải trau dồi kiến thức tổng hợp bởi vì họ sẽ phải làm việc với nhiều đối tượng khách hàng hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

Ví dụ, một khách hàng hoạt động trong ngành bảo hiểm sẽ cần tìm chọn một copywriter có hiểu biết về lĩnh vực này. Tương tự như vậy, copywriter sẽ phải có kiến thức về viễn thông khi phục vụ khách hàng trong lĩnh vực điện thọai di động, kiến thức về dinh dưỡng khi phục vụ khách hàng trong lĩnh vực sữa/thực phẩm dinh dưỡng… Đương nhiên, copywriter không thể là một chuyên gia về các chuyên ngành hẹp này, song, về cơ bản, họ phải có kiến thức chung về lĩnh vực mà khách hàng của họ đang hoạt động.

- Chất lượng dịch vụ có phụ thuộc vào giá trị hợp đồng?

Công việc của một chuyên gia có đẳng cấp không bao giờ có giá rẻ mạt cả. Nếu một copywriter chuyên nghiệp chấp nhận đơn đặt hàng của khách với giá rẻ bất thường, cần phải kiểm tra kỹ “đối tác”: có thể do không có nhiều khách hàng cho nên họ đành phải chấp nhận giá thấp hơn một chút để “thả câu”, và cũng có thể, trình độ chuyên môn của họ “có vấn đề”. Nói một cách khác, mua một chiếc vé máy bay ở khoang hạng nhất hay thương gia, bạn cần phải được phục vụ tốt hơn ở khoang thường.

- Làm sao để mối quan hệ giữa copywriter và khách hàng trở nên hiệu quả hơn?

Nên lập bản xác nhận tóm tắt nội dung công việc chính (brieft) – văn bản cần thiết để copywriter có cơ sở làm việc. Khách hàng cần phải tham gia vào việc cung cấp thông tin thông qua bản tóm tắt nội dung công việc này, trong đó cần phải xác định rõ các yêu cầu cụ thể, mục tiêu chính của mình.

Với văn bản này, cả hai bên tránh được những rắc rối hoặc sai sót có thể phát sinh trong quá trình làm việc. Cũng cần phải lưu ý rằng, copywriter là những người sáng tạo đồng thời cũng rất dễ tự ái và tổn thương. Sự hợp tác, góp ý chân thành, tế nhị nhằm hướng tới mục tiêu chung – đó là tất cả những gì mà khách hàng cần làm để có thể tạo ra mối quan hệ tốt đẹp và hữu hiệu trong công việc.

- Copywriter có cần đến khả năng diễn đạt xuất chúng?

Đương nhiên, khả năng này hòan toàn có lợi đối với bất cứ ai, đặc biệt là những người họat động trong lĩnh vực quảng cáo. Khả năng giao tiếp, diễn đạt trước đám đông, bằng chính ngôn ngữ của cộng đồng công chúng  đó chính là một trong những yếu tố quan trọng nhất. Tuy nhiên, một chuyên gia ngôn ngữ thượng thặng, có duyên ăn nói chưa hẳn đã là một copywriter tốt, nếu như anh ta thiếu đi tư duy nghề nghiệp.

Thậm chí, nó còn làm cản trở sự nghiệp của chính bản thân con người đó. Như vậy, điều quan trọng đối với một copywriter ngoài kiến thức và khả năng về ngôn ngữ, đó là khả năng tư duy nghề nghiệp, khả năng “đọc” và cảm nhận khách hàng. Klod Hopkins một copywriter bị bệnh nói ngọng, nói lắp vẫn thành công chói lọi đấy thôi.

- Các nhà văn, nhà báo, chuyên gia ngôn ngữ… có thể trở thành copywriter được không?

Đương nhiên là được. Tuy nhiên, họ phải có tư duy nghề nghiệp một trong những điều quan trọng hàng đầu, có các kỹ năng làm việc chuyên ngành. Nghề copywriter không đơn thuần là chỉ viết lách mà là BÁN sản phẩm thông qua các ý tưởng, các ngôn từ.. Và như vậy, copywriter, ở một nghĩa nào đó, chính là một chuyên viên marketing, một doanh nhân thực thụ. Nói đến sự phức tạp của nghề này, Aldois Haksli – nhà văn người Anh đã từng nhận xét: “Có lẽ, viết 10 bản thơ xô nê còn dễ hơn là viết một bản quảng cáo hữu hiệu”.

Copywriter làm việc với nhiều đối tượng khách hàng. Hôm nay, có thể là một hãng sản xuất xe hơi, ngày mai, hãng sản xuất quần áo, ngày kia hãng sản xuất bia rượu hay nước giải khát. Và như vậy, anh ta phải nghiên cứu, học hỏi rất nhềiu để có thể đưa ra được những giải pháp tốt nhất trong công việc bởi đã phàm là con người, chẳng ai có thể hiểu biết hết tất cả mọi lĩnh vực xung quanh. Thu thập tài liệu, nghiên cứu, nắm bắt vấn đề, phân tích dữ liệu…Nghĩa là cả núi công việc luôn chờ họ.

Tác giả: Trích “Đường vào nghề – Copywriter” – NXB Trẻ, 2007

>> Người thực hiện Nội dung Truyền thông (Copywriter) _ Họ là ai? (Phần 4)

Người thực hiện Nội dung Truyền thông (Copywriter) _ Họ là ai? (Phần 2)

>> Người thực hiện Nội dung Truyền thông (Copywriter) _ Họ là ai? (Phần 1)

Copywriter – Thợ “đúc” chữ giàu ý tưởng

Bạn thường xem tivi, nghe đài báo chắc hẳn sẽ nhớ một số câu slogan gắn liền với những sản phẩm như:  “Biti’s Nâng niu bàn chân Việt” của giày dép Biti’s, “Sống là không chờ đợi” của Sunsilk…. Bạn có biết rằng chỉ có một câu với vài chữ như vậy thôi nhưng những công ty phải bỏ ra không ít dollar để mua nó? Vậy, họ mua từ ai? Đó chính là các copywriter.

Những phác thảo đầu tiên về một copywriter

Khi được hỏi: “Có thể phác thảo chân dung một copywriter như thế nào nhỉ?” thì ngay tức khắc, anh Minh Toàn – copywriter của công ty Saatchi & Saatchi trả lời: “Một người chỉ phát triển phần đầu và chân”. Đây là câu nói hài hước về copywriter (người viết lời quảng cáo) nhưng phần nào cũng có thể phác thảo lên chân dung ngành nghề còn mới mẻ ở Việt Nam này. Đây là nghề tàn sát nơ-ron thần kinh rất mạnh bởi 70% quỹ thời gian mà copywriter dành ra là phục vụ cho việc nghĩ ra ý tưởng mới. Bởi vậy, có thể bạn đã từng gặp những anh chàng ăn mặc ngổ ngáo, tóc dài, quần áo chẳng giống ai, lang thang trên phố hoặc la cà ở những quán café internet tốc độ cao. Có thể đó là những copywriter đang đi tìm ý tưởng cho chương trình quảng cáo đấy.

Một khi đã là copywriter chuyên nghiệp trong các tập đoàn quảng cáo đa quốc gia, bạn hoàn toàn yên tâm với mức lương được tính bằng đô la. Con số này có thể khởi đầu từ 400 – 500 USD và kết thúc bởi 4 con số không đằng sau. So với mặt bằng chung của xã hội, đó thực sự là một mức lương rất cao. Ngoài ra, copywriter còn có nhiều cơ hội đi nước ngoài. Đó là chưa nói đến các khóa học nâng cao nghề nghiệp, các festival ngành quảng cáo ở nước ngoài và các kỳ du lịch cùng công ty. Chính vì vậy mà ở những nước phát triển, nghề này  là một trong 10 “most wanted” (được mong muốn nhất).

Ở Việt Nam hiện nay, con số các copywriter hiện nay tuy đã tăng rất nhanh so với trước đây, nhưng vẫn chưa thấm tháp vào đâu so với nhu cầu ngày càng cao của ngành quảng cáo. Hầu hết các công ty quảng cáo trong và ngoài nước, dù đăng tuyển hay không, thì đều luôn có nhu cầu tuyển copywriter. Thêm vào đó, hiện tại vẫn chưa có trường lớp nào đào tạo nghề copywriter, nên ngành quảng cáo thiếu hẳn nguồn nhân lực chính thống cho ngành này. Các copywriter đang làm việc tại các công ty quảng cáo cũng có xuất phát điểm từ đủ mọi ngành, nhưng nhiều nhất vẫn là ngoại ngữ, báo chí, ngoại thương, thậm chí cả bách khoa… Học nghề qua chính kinh nghiệm thực tiễn, đó chính là cách nhanh nhất bước chân vào ngành này. Vì thế, các bạn trẻ chưa có kinh nghiệm vẫn được chào đón nồng nhiệt, miễn là bạn tự tin vào khả năng sáng tạo của mình.

Công việc của một copywriter

Một chuyên gia quảng cáo đã từng ví von rằng,  copywriter là những chuyên gia bán hàng sau màn hình máy tính và nhiệm vụ chính của họ là BÁN HÀNG, BÁN HÀNG và BÁN HÀNG thông qua ngôn từ mà họ viết. Họ được trả lương để làm sao sản phẩm/dịch vụ mà họ đề cập đến phải được người khác biết đến, để làm sao sản phẩm đó, dịch vụ đó được tiêu thụ không chỉ một người mà là hàng trăm, hàng nghìn, thậm chí là hàng triệu người.

Phần lớn thời gian làm việc của copywriter là suy tư tìm ý tưởng lạ, độc đáo, hiệu quả cho việc quảng cáo sản phẩm.Ý tưởng được nảy sinh thường rất tình cờ. Bạn lang thang trên phố và bất chợt nghĩ ra một điều gì đó thú vị… Một buổi sáng nào đó bạn thức dậy, vào nhà tắm và ý tưởng chợt nảy sinh ngay dưới vòi sen. Và nếu đã là một chuyên gia viết lời quảng cáo chuyên nghiệp, bạn sẽ cảm nhận được ngay: đó chính là ý tưởng mà bạn đang cất công đi tìm.

Copywriter không thể là chuyên gia trong tất cả các lĩnh vực, trong khi đó họ lại phải quảng cáo nhiều chủng loại sản phẩm khác nhau, từ xe hơi cho đến thỏi son dành cho phụ nữ. Bởi vậy, công việc đầu tiên mà copywriter phải thực hiện là làm quen với các thông tin về doanh nghiệp, về lĩnh vực hoạt động cũng như thị trường sản phẩm/dịch vụ của doanh nghiệp. Copywriter phải tìm hiểu kỹ hơn về tính chất của sản phẩm/dịch vụ cũng như các đặc trưng, đặc thù của doanh nghiệp. Và như vậy, ngoài khả năng chuyên môn, copywriter phải là những người có kiến thức sâu rộng trong nhiều lĩnh vực.

Sau khi đã có ý tưởng độc đáo, nhiệm vụ tiếp theo của 1 copywriter là viết kịch bản cho các quảng cáo, viết slogan hoặc dịch kịch bản, slogun từ ngoại ngữ qua tiếng Việt. Công việc này đòi hỏi copywriter phải là những tay “thợ chữ” lành nghề không chỉ tiếng Việt mà còn một số ngoại ngữ khác để đảm bảo cho việc biên dịch sang tiếng Việt được đủ ý, đủ “hồn” của từng câu chữ. Từng câu, từng chữ do copywriter viết ra là những câu hết sức kết tinh, đi thẳng vào tâm lý người tiêu dùng và thôi thúc họ mua hàng. Chính vì vậy, 1 câu do tay “thợ đẽo chữ” này viết ra có thể có giá lên đến hàng chục, thậm chí hàng trăm dollar!

Hiện tại, ở Việt Nam còn rất hiếm công ty nào có bộ phận copywriting. Bởi vậy, các copywriter làm việc tại nhóm sáng tạo của các công ty quảng cáo. Nhóm sáng tạo trong các công ty quảng cáo thường có ít nhất là 2 người: copywriter – nhân viên viềt lời quảng cáo và giám đốc sáng tạo (Art Director)– người chịu trách nhiệm chung về nội dung và ý tưởng quảng cáo. Họ là những người làm việc với khả năng sáng tạo cao, đối mặt với nhiều thách thức, áp lực. Lao động của họ là lao động trí não với cách suy nghĩ “nát óc”. Copywriter đóng vai trò quan trọng trong nhóm, vì nếu thiếu anh ta, ý tưởng chỉ là ý tưởng. Anh ta là người tạo ra sợi dây mỏng manh nhưng bền vững giữa sản phẩm của doanh nghiệp với người tiêu dùng. Cũng giống như các thành viên khác trong nhóm, anh ta vừa phải tìm ý tưởng ngôn từ, vừa phải làm nhiệm vụ “đẽo chữ”.

Bạn muốn trở thành copywriter sao? Hãy xem mình có những khả năng này không!

Như trên đã trình bày, điều kiện đầu tiên đối với người làm copywriting là phải có tư duy sáng tạo. Để có một ý tưởng hay, độc đáo là kết quả của cả một quá trình “ép xác”. Phải căng mình ra để tìm hiểu, ngẫm nghĩ. Bởi vậy, họ luon phải tự làm mới tư duy của mình, nếu không, tư duy cứ đi theo lối mòn thì tất yếu họ sẽ bị đào thải.

Copywriter phải là người say mê ngôn ngữ, điêu luyện trong cách dùng từ cả tiếng Việt lẫn một số ngoại ngữ khác. Viết lời quảng cáo cũng giống như công việc sáng tác của các nhà văn, nhà thơ. Từ ngữ sử dụng phải thật “đắt”, mẫu quảng cáo mới ấn tượng. Chính vì vậy, những bạn học trong ngành ngữ văn, báo chí, ngoại ngữ có một lợi thế rất lớn khi theo ngành copywriting.

Copywriter là người phải mạnh dạn bảo vệ ý tưởng và tác phẩm của mình mới mong nó còn nguyên vẹn đến ngày ra mắt công chúng. Tuy nhiên, copywriter không được là người quá bảo thủ hay cứng nhắc. Nhiều khi các câu của họ viết ra lại không hay bằng câu của khách hàng hoặc một ai đó buột miệng nói ra. Lúc đó, cần có sự điều chỉnh trong ý nghĩ của mình.

Đây cũng là nghề đòi hỏi khả năng thuyết phục rất cao, bởi bạn cần “bán” ý tưởng của mình. Giữa rất nhiều ý tưởng, bạn cần phải đưa ra được ý kiến của mình để thuyết phục khách hàng chọn lựa ý tưởng mà bạn cho là xứng đáng. Có những trường hợp, khách hàng thích tất cả các ý tưởng của hãng quảng cáo đưa ra. Và như vậy, copywriter cần phải có khả năng diễn giải “siêu đẳng’ để có thể thuyết phục được khách hàng. Và chỉ có lúc đó, bạn mới chứng minh được tính chuyên nghiệp của mình. Nếu không thuyết phục được khách hàng, tốt nhất là bạn đừng nên tiếp tục con đường sự nghiệp của mình trong lĩnh vực quảng cáo, bởi nếu không bán được ý tưởng của mình cho khách hàng, làm sao bạn có thể khiến hàng triệu người tiêu dùng tin vào quảng cáo của mình?

Một copywriter có thể là người làm việc độc lập, tự làm cho chính mình, vì họ có những hợp đồng làm việc độc lập hoặc làm “tay ngang” cho nhiều khách hàng cùng một lúc. Họ cũng có thể làm việc như một nhân viên bình thường trong một tổ chức nào đó, thường là các công ty quảng cáo, các công ty PR, các phòng quảng cáo của những công ty lớn, các đài phát thành, truyền hình, báo hoặc tạp chí.

Mặc dù đều là những bậc thầy của ngôn ngữ nhưng một copywriter khác với những nhà văn, nhà thơ – những người có cái “tôi” cá nhân rất cao. Chính cái “tôi” này làm nên sự nổi tiếng của những văn sĩ. Tuy nhiên, là một copywriter, bạn không bao giờ được xen cái “tôi” cá nhân vào trong câu chữ mà phải luôn đề cao khách hàng – những người mà sản phẩm của họ hướng đến. Càng làm vừa lòng khách hàng bao nhiêu, sản phẩm của họ càng có giá trị bấy nhiêu. Bởi vậy, không có khái niệm một copywriter “nổi tiếng” mà chỉ có copywriter “cừ khôi”, “tài năng” thôi.

Nhiều chuyên gia quảng cáo nhận định: “Cùng với sự phát triển của ngành quảng cáo, nhất là sau năm 2007, khi các công ty quảng cáo nước ngoài được chính thức đầu tư vào Việt Nam, thì nghề copywriter sẽ trở nên rất thịnh hành. Đây đích thực là nghề dành cho những bạn trẻ năng động, muốn thử thách khả năng sáng tạo của mình”.

Tác giả: Tổng hợp Internet

>> Người thực hiện Nội dung Truyền thông (Copywriter) _ Họ là ai? (Phần 3)

Người thực hiện Nội dung Truyền thông (Copywriter) _ Họ là ai? (Phần 1)

Lời tựa của THS PR Group: Dịch vụ Truyền Thông mà THS PR Group cung cấp gồm những loại hình khác nhau, trong đó, loại hình “Xây dựng Nội dung Truyền Thông” chính là kiểu công việc copywriting hiện đại ngày nay.
Vậy bạn đã biết những thông tin gì về lĩnh vực của chúng tôi, những Copywriters của THS PR Group?
Chùm bài 4 phần nói về Copywriter mà THS PR Group sưu tầm và bố cục sẽ giúp bạn hiểu hơn về điều đó!

Copywriting và Copywriter:

“Mục đích chính của những văn bản marketing (marketing copy) này hay còn gọi là “ngôn ngữ quảng cáo” (promotional text) là để nhằm thuyết phục người nghe,…”Bạn có thể đã nghe nói đến nghề copywriter nhưng khi được hỏi làm copywriter là làm gì thì lại hết sức lúng túng để giải thích nó. Thậm chí ngay cả khi bạn rất thích nghề này vì bạn được nghe những người làm nghề này kể chuyện về công việc của họ, nhưng thực sự không mấy người tưởng tượng hết công việc của một copywriter.

Copywritting là gì?

Trước khi hiểu về copywriter, chúng ta nên tìm hiểu xem copywriting là gì. Đây là một công việc mà người ta dùng ngôn ngữ viết ra để thể hiện, quảng bá, giới thiệu về một người, một công ty, một ý tưởng hay một quan điểm. Nó có thể được thể hiện dưới dạng văn bản viết, hoặc các quảng cáo trên sóng phát thanh, truyền hình cũng như trên rất nhiều phương tiện truyền thông khác.

Mục đích chính của những “văn bản marketing” (marketing copy) này hay còn gọi là “ngôn ngữ quảng cáo” (promotional text) là để nhằm thuyết phục người nghe, hoặc người đọc, hành động – để mua một sản phẩm hoặc đăng ký một dịch vụ, hoặc đưa ra một quan điểm nào đó. Tuy nhiên, nó cũng có thể làm một việc ngược lại là gây sự chú ý của người tiếp nhận và khiến họ không đồng tình và thể hiện thái độ của mình bằng một hành động hoặc niềm tin nào đó.

Copywriting có thể bao gồm bài viết, slogan (khẩu hiệu), tiêu đề, thư, tagline, lời hát quảng cáo, các nội dung trên mạng, các kịch bản phim quảng cáo truyền hình hoặc kịch bản quảng cáo trên đài phát thanh, thông cáo báo chí, bản tin, và rất nhiều tài liệu khác của doanh nghiệp nhằm để quảng cáo trên các phương tiện truyền thông. Các copywriter có thể đóng góp ý tưởng và ngôn từ của họ cho các ấn phẩm quảng cáo, như các cataloge, bản tin, phim quảng cáo, brochures, postcards, website, email, thư, và các hình thức quảng cáo khác.

Trên các website, copywriting thể hiện ở phương pháp viết và sử dụng từ ngữ có khả năng tăng thứ hạng của website trên các công cụ tìm kiếm. Thường được hiểu là “content writing” – soạn nội dung. Người viết phải soạn nội dung một cách chiến lược để các công cụ tìm kiếm có thể dễ dàng tìm thấy trang web của mình.

Copywriter là ai?

Một copywriter có thể là người làm việc độc lập, tự làm cho chính mình, vì họ có những hợp đồng làm việc độc lập hoặc làm “tay ngang” cho nhiều khách hàng cùng một lúc. Họ cũng có thể làm việc như một nhân viên bình thường trong một tổ chức nào đó, thường là các công ty quảng cáo, các công ty PR, các phòng quảng cáo của những công ty lớn, các đài phát thành, truyền hình, báo hoặc tạp chí.

Một copywriter thường hoạt động như là một thành viên của một nhóm thực hiện quảng cáo. Thông thường, các phòng, các công ty quảng cáo, thường làm việc với copywriter thông qua một vị trí là giám đốc sáng tạo – Art Director. Người làm copywriter phải có trách nhiệm thực hiện phần ngôn ngữ bằng lời đối với các quảng cáo, và giám đốc sáng tạo sẽ biến nó thành hình ảnh hoặc âm thanh có khả năng kêu gọi được sự chú ý của người tiếp nhận. Cả hai vị trí này đều phải tỏ ra hết sức sáng tạo, hiệu quả, có sức thuyết phục.

Nghề copywriter cũng khá giống với nghề technical writer. Để phân biệt hai nghề này, có thể nói rằng người làm technical writer là người viết ra để thông tin tới người đọc hơn là để thuyết phục họ. Ví dụ, người làm copywriter phải viết một đoạn quảng cáo để bán được một chiếc xe, trong khi người làm technical writer là người viết hướng dẫn sử dụng chiếc xe đó.

Nghề copywriter đôi khi còn bị nhầm với nghề copyright bởi vì phát âm gần giống nhau. Tuy nhiên đây là hai lĩnh vực hoàn toàn khác biệt.

Trên thế giới có rất nhiều copywriter nổi tiếng như David Ogilvy, William Bernbach, Robert W. Bly, Gary Bencivenga, Dominik Bjegovic, Jay Abraham, Clayton Makepeace, Larry Owen, Patrick Pacacha, and Leo Burnett.

Hiện nay, nghề này đang rất phát triển, nhất là khi internet là một kho công cụ vô tận trợ giúp đắc lực cho những người làm nghề này.

Tác giả: Người Lao Động

>> Người thực hiện Nội dung Truyền thông (Copywriter) _ Họ là ai? (Phần 2)